Pleśń • Ściana północna • Wskaźnik fRsi • Temperatura powierzchni • Mostki termiczne • Płyta PIR • PN-EN ISO 13788
Wilgoć i pleśń na ścianie północnej - skąd się bierze i jak jej uniknąć
Czarne plamy w narożniku, przy oknie albo na całej ścianie północnej? To nie „taki urok starych ścian" - to fizyka. Pleśń pojawia się tam, gdzie powierzchnia ściany jest za zimna, a wilgotność przy niej za wysoka. W tym artykule pokazujemy, skąd bierze się pleśń, czym jest wskaźnik fRsi (miara ryzyka zagrzybienia), które miesiące są najtrudniejsze oraz jak dobór płyty PIR podnosi temperaturę powierzchni i skutecznie eliminuje grzyb. Swoją ścianę sprawdzisz w kalkulatorze - liczy on nie tylko U, ale też ryzyko kondensacji i pleśni.
Najważniejsze informacje w 30 sekund
Skąd się bierze pleśń na ścianie
Powietrze w mieszkaniu zawiera parę wodną (gotowanie, prysznic, suszenie prania, oddychanie). Gdy ciepłe, wilgotne powietrze styka się z zimną powierzchnią ściany, wilgotność względna tuż przy niej rośnie. Nie musi dojść do wykroplenia (100%) - pleśń zaczyna rosnąć już przy ok. 80% wilgotności powierzchni, utrzymującej się przez dłuższy czas. Dlatego grzyb pojawia się, zanim zobaczysz krople wody.
Ściana północna jest najbardziej narażona: nie nagrzewa jej słońce, więc jej powierzchnia jest chłodniejsza niż na innych elewacjach. Do tego dochodzą miejsca szczególnie zimne:
Czym jest fRsi - miara ryzyka pleśni
Aby ocenić ryzyko pleśni, projektanci używają czynnika temperaturowego fRsi. W uproszczeniu mówi on, jak ciepła pozostaje wewnętrzna powierzchnia ściany względem różnicy temperatur między wnętrzem a dworem. Im wyższy fRsi, tym cieplejsza (i suchsza) powierzchnia. Zgodnie z PN-EN ISO 13788 przyjmuje się, że dla uniknięcia pleśni fRsi powinien wynosić co najmniej 0,72.
| Sytuacja na ścianie północnej | Orientacyjne fRsi | Temp. powierzchni* | Ryzyko pleśni |
|---|---|---|---|
| Narożnik / mostek, brak ocieplenia | ~0,60 | ~11-12°C | wysokie |
| Ściana płaska, brak ocieplenia | ~0,72-0,75 | ~14-15°C | graniczne |
| Po dołożeniu ok. 5 cm PIR | ~0,88 | ~17-18°C | brak |
| PIR + zawinięty narożnik | ~0,85 | ~17°C | brak |
*Orientacyjna temperatura powierzchni dla 20°C w pomieszczeniu i -1°C na zewnątrz. Wartości poglądowe - dokładną analizę wykonuje kalkulator/projektant wg PN-EN ISO 13788.
Najtrudniejsze miesiące dla ściany północnej
Pleśń nasila się w sezonie grzewczym, od listopada do lutego. Zbiega się wtedy kilka niekorzystnych czynników:
To właśnie w te miesiące fRsi ma największe znaczenie: jeśli powierzchnia ściany jest za zimna, wilgotność przy niej regularnie przekracza 80% i grzyb ma idealne warunki.
Jak dobór PIR podnosi temperaturę powierzchni
Rozwiązanie problemu jest proste w idei: trzeba ocieplić powierzchnię ściany, żeby przestała być zimna. Dołożenie warstwy izolacji sprawia, że wewnętrzna strona ściany jest cieplejsza - fRsi rośnie powyżej 0,72, wilgotność przy powierzchni spada poniżej progu pleśni, a grzyb traci warunki do życia. PIR sprawdza się tu szczególnie, bo:
Ważne: samo ocieplenie płaskiej ściany nie zawsze wystarczy, jeśli pleśń siedzi w narożniku. Trzeba wtedy zawinąć izolację na ścianę prostopadłą (tzw. flankę) na kilkadziesiąt centymetrów, żeby ocieplić także zimny narożnik. Jak dobrać grubość do konkretnej ściany, pokazujemy w artykułach o dociepleniu od wewnątrz: kamienica krok po kroku oraz ściana w granicy działki.
Film i kalkulator - sprawdź ryzyko pleśni
Zobacz krótkie omówienie, a potem sprawdź własną ścianę. Kalkulator liczy nie tylko współczynnik U, ale też ryzyko kondensacji i pleśni oraz dobiera grubość PIR tak, by powierzchnia ściany była wystarczająco ciepła.
Policz od razu tutaj - sprawdź ryzyko pleśni swojej ściany:
Co jeszcze pomaga poza izolacją
Ocieplenie usuwa główną przyczynę (zimną powierzchnię), ale warto zadbać też o wilgotność powietrza:
Najczęstsze błędy w walce z pleśnią
Zapytaj o dobór ocieplenia przeciw pleśni
Wypełnij krótki formularz - dobierzemy grubość i zakres ocieplenia płytą PIR, żeby podnieść temperaturę powierzchni i zatrzymać pleśń.
Najczęstsze pytania
Autor opracowania
Źródła i dokumenty
- PN-EN ISO 13788 - temperatura powierzchni wewnętrznej, czynnik fRsi i ocena ryzyka kondensacji oraz pleśni.
- PN-EN ISO 6946 - opór cieplny i współczynnik przenikania ciepła U.
- PN-EN ISO 10211 - obliczanie mostków termicznych (narożniki, ościeża).
- Karty techniczne płyt PIR Alfapanel (lambda, R).
- Doświadczenia projektowe i sprzedażowe Alfapanel.
Powiązane artykuły
- Kalkulator płyty PIR do ocieplenia ściany - jak dobrać grubość izolacji
- Kamienica bez zgody na ocieplenie elewacji? Docieplenie od wewnątrz krok po kroku
- Ściana w granicy działki - cienkie, skuteczne ocieplenie od środka
- Termomodernizacja domu z lat 90. - dołóż izolację od środka bez ruszania elewacji
- Ile PIR-u zamiast styropianu? Porównanie grubości na konkretnej ścianie
- Dom z pustaka ceramicznego Porotherm - dobór ocieplenia w 2 minuty
- Garaż, budynek gospodarczy, dom letniskowy - szybkie ocieplenie budżetowe
- Ocieplenie od wewnątrz krok po kroku - dlaczego okładzina aluminiowa jest kluczowa
- Dla projektanta: gotowe obliczenia cieplno-wilgotnościowe do projektu w kilka sekund
- Dom z betonu komórkowego - jaka płyta PIR pod tynk na WT 2021
Kolejne artykuły z serii o ociepleniu płytą PIR podlinkujemy tutaj po publikacji.